Yıllık İzin Kullandırılmaması: 4857 m.59 Çerçevesinde Tazminat

Yıllık izin hakkı — kim ne kadar?

4857 sayılı İş Kanunu m.53'te yıllık ücretli izin süreleri kıdeme göre belirlenir:

• 1 – 5 yıl arası: 14 gün (en az)
• 5 – 15 yıl arası: 20 gün
• 15 yıl ve üstü: 26 gün

18 yaşından küçük ve 50 yaş üstü işçiler için 20 günden az olamaz (m.53/3).

Bu süreler iş günü üzerinden hesaplanır — Cumartesi-Pazar dahil değildir. Genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Hak doğma süresi

İşçi, 1 yıllık kıdem süresini doldurduktan sonra izin hakkı kazanır. Kısmi kıdem süresinde (örn. 9 ay) izin hakkı yoktur — orantılı kullanım söz konusu değildir.

Hak kazanılan tarihten itibaren 1 yıl içinde kullanılması gerekir. Kullanılmazsa hak düşmez; biriken kullanılmamış izinler fesih anında ücret alacağına dönüşür.

Fesih sonrası izin tazminatı — m.59

İş Kanunu m.59: "Sözleşmenin sona erdiği tarih itibariyle hak kazanılıp kullanılmayan yıllık izin günleri, sözleşmenin sona erdiği tarihte hak kazanılan ücreti üzerinden hesap edilerek işçiye veya hak sahiplerine ödenir."

Önemli noktalar:

• Fesih şekli fark etmez — istifa, haklı/haksız fesih, ölüm, emeklilik — kullanılmayan izin parasal alacak olur.
• Hesap son ücret üzerinden yapılır — geçmiş ücret değil.
• Hesaplamada brüt giydirilmiş ücret esas alınır.

Hesaplama formülü

Toplam kullanılmayan izin gün sayısı × Günlük brüt giydirilmiş ücret = İzin tazminatı.

Örnek: 8 yıl çalışan işçi, 20 gün izin hakkı yıllık × 8 = 160 gün, kullandığı 80 gün, kullanılmayan 80 gün. Brüt günlük giydirilmiş ücret 1500 TL → 80 × 1500 = 120.000 TL izin tazminatı.

İzin defteri ve ispat

İşveren her işçi için izin defteri tutmakla yükümlüdür (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.20). Bu defterde:

• İzin kazanma tarihi,
• Kullanılan izin tarihleri,
• Kullanılmayan günler

yazılı olarak gösterilir.

İzin defteri düzgün tutulmamışsa ispat yükü işverendedir (Yargıtay 9. HD 2021/2378). İşveren defterde gösteremiyorsa işçi izninin tamamını kullanmadığını iddia etme hakkına sahiptir.

İzin kullanımı sırasında işçinin başka yerde çalışması — m.58

İşçi izin sırasında başka bir işyerinde ücret karşılığı çalışırsa, işveren bu izin için ödediği ücreti geri isteyebilir (m.58). Pratikte tespiti zor olduğu için nadir uygulanır; ama risk olarak hatırlanmalıdır.

Kullanılmayan izin günü olarak hesap edilemeyenler

• Hastalık raporu nedeniyle çalışılamayan günler — bunlar zaten çalışılmamış sayılır, izin değil.
• Devamsızlık günleri — izin hesabına girmez.
• Doğum izni (analık raporu) — ayrı statüde, izin tazminatına ekilemez.

Yıllık izin geçici işçiler için

Belirli süreli iş sözleşmesinde 1 yılı dolduran işçi de yıllık izin hakkını kazanır. Ancak süre dolmadan sözleşme sona ererse oransal izin hakkı söz konusu değildir.

Geçici (taşeron) işçiler için izin hakkı asıl işverende sayılır (m.2/6). İşçi taşeron firması değiştirse bile asıl işverende çalıştığı süre boyunca kıdemi sürer.

Sık yapılan 4 hata

1. Net ücret üzerinden hesap — m.59 brüt giydirilmiş ücret üzerinden hesabı emreder. Net rakam %30–40 daha düşük çıkar.

2. İzin gün sayısının "iş günü" olduğunu unutmak — 14 gün izin = takvim olarak 18 günü kapsayabilir; takvim günü hesabı yanlıştır.

3. Bordroda izin ücretinin görünmediğini argüman olarak kullanmamak — izin defteri yoksa veya işçi imzası eksikse, bu işverenin ispat yükünü doğurur.

4. Geriye dönük izin hesabı yaparken zam oranlarını dahil etmemek — son ücret üzerinden hesaplanır, ancak fesih anına kadar uygulanan zamlar bunun parçasıdır.

Faiz uygulaması

• Faiz türü: Mevduat faizi (Yargıtay yerleşik).
• Başlama tarihi: Fesih tarihinden itibaren.

Pratik dilekçe yapısı

Talep sonucu:

• Kullanılmayan ___ gün için ___ TL izin tazminatı,
• Fesih tarihinden işleyen mevduat faizi,
• Yargılama gideri.

İspat için talepler:

• İzin defterinin mahkemeye sunulması (işveren tarafından),
• Tanık (varsa, kullanılmayan izinler hakkında),
• Bilirkişi raporu (mali — son ücret tespiti).

Kapanış

İzin tazminatı genellikle "küçük" bir kalem sanılır ama 5–10 yıllık çalışmalarda kıdem tazminatına yakın rakam çıkarabilir. Doğru hesap ve izin defteri kontrolü, müvekkilin mahrumiyetini önler. Hukuk Asistanı iş hukuku modülünde izin tazminatı hesap formu; izin defteri sorgu dilekçesi şablonu hazır bulunur.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.