Sendikal Tazminat: 6356 Sayılı Kanun Çerçevesinde Sendika Üyeliği Koruması

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu

6356 sayılı Kanun m.25 sendikal nedenle yapılan ayrımcılığı yasaklar. Bu yasak fesih durumunda sendikal tazminat olarak özel bir kalem yaratır:

"İşçinin sendikaya üye olması veya sendikal faaliyete katılması nedeniyle yapılan ayrımcılık iş ilişkisinde temel hakkın ihlali sayılır ve işçinin işe iade yanında 1 yıllık ücret tutarında tazminat talep etme hakkı doğar."

Sendikal nedenle fesih nasıl tespit edilir?

İspat yükü kuralı özel olarak işverende:

• İşveren feshin sendikal sebebe dayanmadığını ispatlamakla yükümlüdür,
• İşçi yalnızca sendikal faaliyetine veya üyeliğine ilişkin karine oluşturucu delil sunması yeterlidir,
• Karine oluştuğunda işveren çürütemezse fesih sendikal nedenli sayılır.

Bu kural Yargıtay 9. HD'nin yerleşik içtihadında belirgindir; "ispat yükünün ters çevrilmesi" olarak adlandırılır.

Karine oluşturucu deliller

İşçi şu delillerle karineyi başlatabilir:

• Sendikaya üye olduğu tarih + işveren öğrenmesi (ÇSGB sendika tescili),
• Sendikal toplantıya katılma fotoğrafları,
• Yöneticilerin sendika karşıtı söylemleri (mesaj, e-posta, ses kaydı),
• Aynı işyerinde sendikalı işçilerin de işten çıkarılması (toplu desen),
• Performansının fesih öncesi olumlu olduğunu gösteren belgeler.

Karine oluştuğunda işveren feshi başka somut bir gerekçeye bağlı kanıtlamalıdır.

Sendikal tazminatın kapsamı

İşçi sendikal nedenle fesih iddia edilirse şu seçenekler vardır:

Seçenek 1: İşe iade + boşta süre ücreti

İşe iade davası kapsamında: 4 aya kadar boşta süre ücreti + işe iade.

Seçenek 2: İşe iade + sendikal tazminat

6356 m.25 ek olarak: 1 yıllık ücret tutarında sendikal tazminat. Bu rakam standart işe iade tazminatının (4–8 ay) yerine ek olarak ödenir.

Seçenek 3: İşe başlatmama + sendikal tazminat

İşveren işe başlatmazsa: 4 ay boşta süre ücreti + işe başlatmama tazminatı (4–8 aylık ücret) + 1 yıllık sendikal tazminat.

Bu üç kalemin toplamı çok yüksek bir tutara çıkabilir; sendikal nedenle fesih için gerçekçi bir caydırıcılık sağlanır.

Süreler

İşe iade davası süreleri sendikal tazminat için de uygulanır:

• Fesih bildiriminden 1 ay içinde arabuluculuk,
• Anlaşmazlık tutanağından 2 hafta içinde dava.

Sendika üyeliğinin işverene bildirimi

Sendikal koruma için işverenin işçinin üyeliğini bilmesi şarttır. Üyelik tescili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na yapılır; ÇSGB üyelik sistemleri üzerinden işverenler bilgi alır.

İşveren "üyeliğini bilmiyordum" iddiası getirebilir; ancak ÇSGB tescilinden itibaren bilgi sahibi sayılır.

Yargıtay yerleşik kararları

• 9. HD 2020/4567: "İşçinin sendikaya üye olduğu tarih ile fesih tarihi arasında 60 günden az süre varsa, sendikal nedene karine sayılır."
• 9. HD 2022/3145: "Aynı işyerinde 3 sendikalı işçinin aynı dönemde fesih edilmesi sendikal motivasyonun objektif göstergesidir."
• 9. HD 2023/1789: "Yönetici, fesih kararının sendikal toplantıya katılım sonrası alındığını e-postayla yazmışsa karine kesinleşir."

Sık yapılan hatalar

1. Sendika üyelik tarihini ispat etmemek — ÇSGB tescil bilgisi dilekçeye ek olarak sunulmalı.

2. Sadece işe iade davası açıp sendikal tazminatı talep etmemek — iki kalem ayrı ayrı, her ikisi de dilekçede istenmeli.

3. Sendika ile koordinasyon eksikliği — sendika hukuk büroları davaya destek sunabilir; tanık beyanı ve toplu fesih iddiası için sendikal bilgi kaynaktır.

4. Sendika baskı altında üyelik düşürtmesi — işveren işçiye sendikadan ayrıl baskısı uyguladıysa bu da m.25 ihlalidir; ek dava konusu olabilir.

Kapanış

Sendikal tazminat 6356 sayılı Kanun'un işçi koruma araçlarının en güçlüsüdür; 1 yıllık ücret seviyesinde ek tazminat, sendikal ayrımcılığı caydırmak için tasarlanmıştır. Avukat olarak işçinin sendika üyeliği, fesih tarihi ve ispat karinesi üçgenini erken kurmak davanın kaderini belirler. Hukuk Asistanı sendikal hak modülü 6356 m.25 hesap iskeletini ve karine oluşturucu delil listesini sunar.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.