Rekabet Yasağı Sözleşmesi: TBK 444 Çerçevesinde Sınırlar ve Geçerlilik

TBK 444 — rekabet yasağının çerçevesi

Türk Borçlar Kanunu m.444: İşçinin iş sözleşmesi sona erdikten sonra işveren ile rekabete girmesinden kaçınma yükümlülüğü. Bu yasak otomatik değil, ancak ayrı bir sözleşmeyle kabul edilirse geçerli olur.

Bilinmesi gereken üç temel koşul (m.444/2):

1. 1İşçinin müşteri çevresine veya işverenin gizli kalması gereken iş bilgilerine erişimi olmuş olmalı,
2. 2Erişimin işverene önemli bir zarar verme ihtimali bulunmalı,
3. 3Sözleşme yazılı yapılmış olmalı.

Üç sınır — yer, konu, süre

TBK 445 rekabet yasağının üç sınırı için kuralları belirler. Aşırı kapsamlı yasaklar mahkeme tarafından daraltılır veya geçersiz sayılır:

Yer sınırı

Coğrafi alan makul olmalıdır. "Tüm Türkiye'de", "tüm dünyada" gibi geniş ifadeler tipik olarak daraltılır. İşçinin fiilen çalıştığı bölgeye yakın bir yarıçap mantıklıdır.

Konu sınırı

İşçinin yapacağı işin konusu açıkça tanımlanmalıdır. "Aynı sektörde çalışamaz" değil, "X tipi yazılım geliştirilemez", "Y müşteri segmentinde çalışılamaz" gibi spesifik ifadeler aranır.

Süre sınırı

TBK 445/1: Süre kural olarak 2 yılı aşamaz. Özel durumlarda mahkeme bu süreyi uzatabilir ya da kısaltabilir.

Karşılığında ne ödenir?

TBK 444/3: İşveren rekabet yasağı için işçiye uygun bir karşılık ödemekle yükümlüdür. Bu karşılık tipik olarak:

• Yasak süresince aylık ödeme (eski maaşın %50–70'i),
• Tek seferlik tazminat,
• Hisse opsiyonu (üst düzey yöneticiler için).

Karşılık ödenmemişse mahkeme yasağı geçersiz sayabilir.

Cezai şart — m.446

Sözleşmede rekabet yasağı ihlali için cezai şart belirlenebilir. Cezai şart:

• Aşırı yüksekse mahkeme TBK 182/3 çerçevesinde indirir,
• İşçiye verilmiş ödülün karşılığı düzeyinde olmalıdır,
• Tek defa ihlal için tek defa, sürekli ihlal için aylık olarak hesaplanabilir.

İhlal halinde işverenin yolu

İşçi rekabet yasağını ihlal ederse işveren:

1. 1Cezai şart talep edebilir,
2. 2Tazminat davası açabilir (gerçek zarar tazmini),
3. 3Mahkemeye başvurarak rekabet faaliyetinin durdurulmasını (ihtiyati tedbir) isteyebilir.

İhtiyati tedbirle işçinin yeni işverende çalışması durdurulabilir; bu çok güçlü bir araçtır ama sadece yasağın açıkça geçerli olması durumunda kabul edilir.

Yasağın hangi durumda kalkar?

TBK 447: Aşağıdaki durumlarda yasak kendiliğinden kalkar:

• İşveren işçinin işten ayrılmasında kusurluysa (haksız fesih),
• İşveren rekabet yasağında ısrar etmediğini bildirmişse,
• Süre dolmuşsa.

İşveren işçiyi haksız feshetmişse yasağı uygulayamaz; bu yargısal pratiğin en sık kullanılan savunmasıdır.

İşçinin pratik savunmaları

İşçi rekabet yasağı davası geldiğinde şu argümanları kullanabilir:

• "Müşteri bilgisi/sır kategorisinde değildim — temasım yoktu",
• "Yer/konu/süre sınırı aşırı geniş",
• "Karşılık ödenmedi",
• "İşveren beni haksız feshetti, yasak kalkmıştır".

Sık yapılan 3 hata

1. Sözlü rekabet yasağı — geçersiz; yazılı sözleşme şart. 2. Karşılığa hükmedilmemiş — sözleşmede "karşılıksız yasak" geçersizdir. 3. "Aynı sektörde çalışamaz" gibi muğlak ifade — kapsam tanımı somut olmalı.

Kapanış

Rekabet yasağı sözleşmesi işverenin önemli bir koruma aracı, işçinin ise kariyer engelidir. İki tarafın da menfaatini dengeleyen iyi yazılmış bir sözleşme yıllar sonra mahkemede ayakta kalır. Hukuk Asistanı sözleşme modülü TBK 444–447 çerçevesinde rekabet yasağı şablonu ve 3 sınır için risk skor uyarısı sunar.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.