Limited Şirkette Pay Devri: TTK 595 ve Ortaklar Kurulu Onayı

Limited şirkette pay devri neden özel bir düzenleme gerektiriyor?

Anonim şirketlerde pay devri kural olarak serbesttir; hisse senedi el değiştirebilir. Limited şirkette ise durum farklıdır: Şirket ortaklara dayanan kişisel güven ilişkisi üzerine kuruludur. Bu nedenle TTK 595, pay devrini belirli koşullara bağlayarak şirketin ortak yapısını korumuştur.

TTK 595 — pay devrinin şartları

1. Yazılı sözleşme

Pay devri sözleşmesi noterde düzenlenen yazılı sözleşme olmak zorundadır. Adi yazılı veya sözlü devir geçersizdir.

2. Ortaklar kurulunun onayı

Yazılı sözleşme tek başına yeterli değildir. Esas sözleşmede aksi düzenlenmemişse devir, ortaklar kurulunun onayına tabidir.

Ortaklar kurulu onayı:

• Kararın kabul edilmesi için esas sermayenin salt çoğunluğu yeterlidir,
• Esas sözleşmede daha ağır bir çoğunluk (2/3 gibi) kararlaştırılabilir.

3. Onay verilmemesi hâlinde

Ortaklar kurulu onay vermezse devreden ortak şirkette kalmak zorunda kalabilir. Ancak TTK 597'ye göre esas sözleşmede ortağa çıkma hakkı tanındıysa çıkma talep edebilir; ya da devire razı olmayan ortaklar payı gerçek değerinden devreden ortaktan satın almak zorunda kalır.

Ticaret siciline tescil

Devir onaylandıktan ve noter sözleşmesi imzalandıktan sonra devir, Ticaret Siciline tescil edilmelidir. Tescil kurucu değil, açıklayıcı niteliktedir; ancak üçüncü kişilere karşı etkililik için tescil zorunludur.

Pay defteri

Her limited şirkette pay defteri tutulmalıdır (TTK 576/3). Devir gerçekleşince yeni ortak pay defterine işlenir. Pay defteri, ortaklık yapısının resmi kaydıdır; sicil ile pay defterinin uyumlu olması gerekir.

Esas sözleşmede özel düzenlemeler

Esas sözleşmeyle pay devri:

• Tamamen yasaklanabilir (kapalı ortaklık yaratmak için),
• Onay gereği kaldırılabilir (serbestçe devir mümkün),
• Önalım hakkı tanınabilir (diğer ortaklar devre katılma önceliği alır).

Önalım hakkı düzenlendiğinde devreden ortak önce mevcut ortaklara teklifte bulunmak zorundadır; yalnızca onların ret etmesi veya sessiz kalması hâlinde dışarıya devir gerçekleşebilir.

Miras yoluyla pay geçişi

Ortağın ölümü hâlinde pay, mirasçılara intikal eder. Esas sözleşmede aksi düzenlenmemişse mirasçılar ortak sıfatını kazanır. Ancak:

• Esas sözleşmede "mirasçıların ortaklığa alınmaması" düzenlenebilir; bu durumda şirket mirasçılara gerçek değeri ödemek zorundadır,
• Birden fazla mirasçı varsa aralarında anlaşarak tek temsilci belirlemeleri veya payı aralarında paylaşmaları gerekir.

Hisse haczi

Ortağın kişisel alacaklıları, limited şirketteki payını haczettirebilir (TTK 599). Hacizde:

• Ortağın pay üzerindeki mali hakları (kâr payı) haczin konusudur,
• Oy hakkı haczedilemez,
• Alacaklı, payın paraya çevrilmesini isteyebilir.

Diğer ortakların önalım hakkı varsa, haczedilen payın satışında bu hak geçerlidir.

Vergisel boyut

Pay devri, hem gelir vergisi (gerçek kişilerde değer artışı kazancı) hem de kurumlar vergisi (tüzel kişilerde elden çıkarma kazancı) açısından vergisel sonuçlar doğurur.

• Elde tutma süresi 2 yılı aşmışsa istisna uygulanabilir (KVK ve GVK hükümleri),
• BSMV ve damga vergisi ayrıca değerlendirilmeli.

Devir öncesinde vergi danışmanına başvurmak önerilir.

Pratik vakalar

Vaka 1: Ortaklar kurulu onaysız devir girişimi

A, limited şirketteki payını noter sözleşmesiyle B'ye devrettirdi; ancak ortaklar kurulu kararı alınmadı.

• TTK 595 — onay zorunluluğu karşılanmadı,
• Diğer ortaklar itiraz etti; tescil yapılmadı,
• A, B'nin ortaklığını geçerli kılamadı; yeniden kurula başvurmak zorunda kaldı.

Vaka 2: Devreden ortak hakkaniyetsiz muameleyle şirketten çıkarma

C, pay devrine onay istedi; kurul reddetti. C çıkma hakkı talep etti.

• TTK 597 — haklı nedenle çıkma,
• Mahkeme, devre onay verilmemesinin C için haklı neden oluşturduğunu kabul etti,
• Şirket C'nin payını gerçek değerden satın almak zorunda kaldı.

Vaka 3: Miras yoluyla mirasçıların ortaklığı

D ortağı vefat etti; üç çocuğu E, F, G mirası kabul etti. Esas sözleşmede özel düzenleme yoktu.

• Üç çocuk birlikte ortak sıfatını kazandı,
• Ortaklar kurulu toplantıları için müşterek temsilci belirlendi,
• E, F, G arasında paylı mülkiyet ilişkisi doğdu; ileride anlaşmazlık çıktı.

Sık yapılan 5 hata

1. Noter sözleşmesi olmadan devir yapmak — adi yazılı devir hükümsüzdür; noter zorunlu.

2. Ortaklar kurulu onayını atlamak — onay olmadan noter sözleşmesi tek başına devri geçerli kılmaz; sıra onay, sonra noter.

3. Devri sicile tescil ettirmemek — üçüncü kişilere etkililik için tescil şart; tescil yapılmadan yeni ortağın hakları kısıtlı kalır.

4. Pay devrinde vergi hesaplamayı atlamak — beklenmedik vergi yükümlülüğü devir değerini olumsuz etkiler; önceden hesaplanmalı.

5. Miras intikal sürecini ihmal etmek — ortak ölünce ortaklık yapısı belirsiz kalır; mirasçıların ortaklık sicili güncellemesini sağlamak şirketi yönetimsel kaostan korur.

Kapanış

Limited şirkette pay devri, şirketin kapalı ortaklık yapısının korunması amacıyla özel prosedürlere tabi kılınmıştır. Yazılı sözleşme + ortaklar kurulu onayı + tescil üçlüsü eksiksiz uygulandığında devir hukuki güvence altına alınır. Avukatın görevi bu prosedürün adımlarını doğru sırayla tamamlamak ve vergisel boyutları önceden değerlendirmektir.

Ticaret Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.