İşe İade Davası: Fesih Bildirimi, Süreler ve İspat Yükü

İşe iade davasının kapsamı

4857 sayılı İş Kanunu m.18: "30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini geçerli bir sebep olmadan fesheden işveren..." Bu çerçevedeki dava işe iade davası olarak adlandırılır ve iş güvencesi sisteminin temelini oluşturur.

Kapsam koşulları:

• İşyerinde 30+ işçi olmalı (aynı işverenin tüm işyerleri toplanır),
• İşçinin 6 ay+ kıdemi olmalı,
• Belirsiz süreli sözleşme olmalı,
• Fesih işveren tarafından yapılmış olmalı.

Bu koşulları karşılamayan işçi tazminat talep edebilir, ama işe iade davası açamaz.

Geçerli sebep nedir?

İş Kanunu m.18 üç tip geçerli sebep sayar:

a) İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebepler: Performans düşüklüğü (rakamlarla ispat), beceri yetersizliği, hastalık (uzun süreli tedavi).

b) İşçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler: Görev ihlali, devamsızlık, ahlaka aykırı davranış. Ancak haklı fesih sebebi ölçeğinde değil; daha hafif düzeyde.

c) İşletme, işyeri veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler: Ekonomik kriz, küçülme, departman kapatma, dijitalleşme.

Geçerli sebep "yeterli ağırlıkta" olmalıdır — Yargıtay 9. HD'nin yerleşik içtihadı: "Sebep mevcut, ancak makul ölçüde olmalı."

Süreler — 1 ay arabulucu, sonra dava

1. Adım — Fesih bildirimi: İşveren yazılı bildirim yapmalı, sebep gerekçeli olmalı (m.19). Sözlü fesih veya gerekçesiz bildirim kendisi geçersizlik sebebidir.

2. Adım — Arabuluculuk: 7036 sayılı Kanun çerçevesinde arabulucuya başvuru zorunludur (2018 sonrası). İşçi feshi öğrendiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk dava şartıdır; bu süre kaçırılırsa dava reddedilir.

3. Adım — Anlaşılırsa: Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa süreç orada biter. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınır.

4. Adım — Dava: Son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesine işe iade davası açılır.

Süre dakika hassasiyetinde değildir; ama 1 ay + 2 hafta hak düşürücüdür.

İspat yükü — işverende

Bu davanın can alıcı noktası: ispat yükü işverendedir (m.20/2). İşveren feshin geçerli sebebe dayandığını ispat etmek zorundadır. İspatlayamazsa dava işçi lehine sonuçlanır.

Pratik notlar:

• Performans düşüklüğü iddiası için somut rakamlar + uyarılar + gelişim planı kayıtları,
• Davranış iddiası için tutanaklar + tanıklar + savunma alma kayıtları,
• İşletme gerekleri için mali tablolar + hangi pozisyonların kapandığına dair karar.

İşveren yeterli belge sunmadığında dava işçi lehine sonuçlanır.

Mahkeme kararı — iki olası sonuç

Senaryo 1: Fesih geçersiz

Mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verirse:

• İşçi 2 ay içinde işe başlama talebinde bulunur (m.21).
• İşveren işe başlatırsa: 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti (m.21/3) + eski pozisyon.
• İşveren işe başlatmazsa: 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti + işe başlatmama tazminatı (4–8 aylık ücret tutarında).

Senaryo 2: Fesih geçerli

Dava reddedilir. İşçinin kıdem ve ihbar tazminatı ödenmişse o haklar saklı; ödenmemişse ayrı dava ile talep edilebilir.

İşe başlatmama tazminatı — pratik hesap

Mahkeme tazminat tutarını işçinin kıdem süresine göre belirler:

• 6 ay – 5 yıl arası: 4 aylık ücret
• 5 yıl – 15 yıl arası: 5–6 aylık ücret
• 15 yıl üzeri: 8 aylık ücret

Bu rakamlar brüt giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.

Sık yapılan 5 hata

1. Arabuluculuk başvurusunu unutmak — 1 aylık süre hak düşürücüdür; geçirilirse dava reddedilir.

2. Fesih sebebinin yazılı bildirilmediği halde dava açmamak — m.19 sadece bu sebeple feshi geçersiz kılar; "sebep yazılmamış" iddiası avukatın ilk argümanı olmalı.

3. Tek tanığa dayanmak — performans iddialarında tek tanık güçsüz; yöneticilerin yazılı uyarıları ve değerlendirme tutanakları aranır.

4. İşletme gerekleri davasında sadece bilanço göstermek — bilanço yetmez; hangi pozisyonun neden kapatıldığı, alternatif değerlendirmenin (başka pozisyonda istihdam) yapılıp yapılmadığı sorulur.

5. İşten ayrılıktan sonraki çalışmayı gizlemek — işçi başka yerde çalışsa bile boşta geçen süre ücreti alır; ancak rakam mahkemece ayarlanabilir. Şeffaf olmak avukat-müvekkil ilişkisini korur.

Dava süresi

Ortalama 6–14 ay sürer (ilk derece + istinaf). Yargıtay'a temyiz daha az başvurulan bir aşama; istinaf aşamasında genelde sonuç netleşir.

Kapanış

İşe iade davası işçinin en güçlü kalemidir; yıllık ücretin neredeyse tamamını geri alma şansı verir. Avukatın görevi süreleri dakikası dakikasına yönetmek, ispat çerçevesini doğru kurmak ve müvekkili 1 yıllık süreçte sabit tutmaktır. Hukuk Asistanı işe iade modülü m.18-20-21 hesap iskeletini ekrana getirir; arabuluculuk başvuru tarihi, dava süresi takibi otomatik takip edilir.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.