İş Kazası Sonrası Tazminat Hesaplamasında Dikkat Edilecek Kalemler

İş Kazası: Üç Katmanlı Sorumluluk Zinciri

Bir iş kazası meydana geldiğinde hukuki sorumluluk; SGK sistemi, İSG mevzuatı ve özel tazminat hukuku olmak üzere üç ayrı kanalda akar. Bu üç kanalı birbirinden ayırt etmeden dava açmak, hem talebi zayıflatır hem de zaman aşımı riskini artırır.

Kanal 1 — SGK Ödemeleri: İşveren yatırdığı primler karşılığında işçinin geçici veya sürekli iş göremezlik ödeneği almasını sağlar. Bu ödeme işverenin yasal yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz.

Kanal 2 — İdari Sorumluluk: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren para cezasına muhatap olabilir. Bu süreç Çalışma Bakanlığı müfettişi tarafından yürütülür; avukatın müdahalesi burada da değerlidir çünkü müfettiş raporu hukuk davasında önemli delil işlevi görür.

Kanal 3 — Tazminat Davası: İşçinin veya yakınlarının hukuk mahkemesinde açacağı dava. Avukatın odaklanacağı esas kanal budur.

Tazminat Kalemleri: Tam Liste

1. Geçici İş Göremezlik Gelir Farkı

SGK geçici iş göremezlik ödeneği tipik olarak brüt maaşın %66'sıdır. Kalan %34'lük fark ile ek yan hakların (yol, yemek, prim) karşılığı işverenden tazminat olarak istenebilir. Tedavi süresi belgeleriyle desteklenmelidir.

2. Sürekli İş Göremezlik Tazminatı

Kaza sonucu kalıcı sakatlık varsa SGK'nın belirlediği iş göremezlik oranı (örneğin %30) üzerinden hesap yapılır:

Hesap formülü: Yıllık Net Maaş × İş Göremezlik Oranı × (65 − Mevcut Yaş) = Brüt Gelecek Gelir Kaybı. Bu rakam iskonto oranıyla bugünkü değere indirgenir.

Bu hesap için aktüer bilirkişi raporu şarttır; avukat dilekçede çerçeveyi verir, rakamı bilirkişi keser.

3. Bakıcı ve Tedavi Giderleri

İş göremezlik oranı ağırsa işçinin sürekli bakıma ihtiyaç duyması gündeme gelir. Bakıcı gideri bağımsız bir kalemdir:

• Günlük bakıcı ücreti (piyasa değerinden hesap)
• Yaşam beklentisine kadar kalan süre (genellikle 75 yaş baz alınır)
• Tedavi süresince geçici bakıcı masrafı ayrıca hesaplanır

Ev düzenlemesi giderleri (tekerlekli sandalye rampası, özel yatak vb.) de bu kalemin altına girer.

4. Manevi Tazminat: Üçgen Gerekçelendirme

İş kazasında manevi tazminat, salt ekonomik kaybın ötesinde yaşanan fiziksel acı, tedavi süreci, sakat kalmanın sosyal ve mesleki hayata etkisi için talep edilir. Üç sütun:

(a) Eylemin ağırlığı ve niteliği: İSG önlemi tamamen eksik mi? Alet arızası bilinmesine rağmen kullanılmaya devam mı edildi? Birden fazla işçi etkilendi mi?

(b) Mağduriyetin boyutu: İş göremezlik oranı, estetik kayıp (ampütasyon, yüz yaralanması), psikolojik tanı (TSSB), mesleki kariyerin sonu — her faktör tazminat miktarını etkiler.

(c) Kasıt yoğunluğu: İşverenin önceki İSG uyarılarını görmezden gelmesi kasıt göstergesidir. Önceki kazalar veya teftiş uyarıları varsa belgele.

5. Destek Kaybı Tazminatı (Ölümlü Kazalarda)

İşçi hayatını kaybettiyse yakınları TBK 53 kapsamında destekten yoksun kalma tazminatı talep eder:

• Eş için: Kendi ömrü boyunca yoksun kalınan ekonomik ve manevi destek
• Küçük çocuklar için: 18 yaşına kadar maddi bakım
• Yükseköğretim gören çocuklar için: 25 yaşına kadar destek
• Yaşlı anne-baba için: Kanıtlanabilir bakım ve geçim desteği

Hesaplama bilirkişiye bırakılır; dilekçede çerçeve net kurulmalı, talep eksik bırakılmamalı.

İşveren Kusurunun Tespiti

6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi işverene "gerekli tüm önlemleri alma" yükümlülüğü getirir. Dava sırasında şu deliller toplanır:

• İSG uzman raporu: Kaza anındaki önlem yetersizliğini belgeler
• SGK müfettiş raporu: Zorunlu delil, genellikle işveren aleyhine ipuçları içerir
• Kaza günü tutanakları: Tanık, kamera kaydı, iş güvenliği denetim fişleri
• Ücret bordroları: İSG eğitimi verildiğinin iddia edildiği durumlarda eğitim kayıtları

İşverenin idari ihmali varsa — önceki teftiş uyarılarına rağmen önlem alınmadıysa — bu tazminat miktarını önemli oranda artırır.

Faiz ve Zaman Aşımı

Faiz: Maddi tazminatta kaza tarihinden itibaren yasal faiz işler. Manevi tazminatta karar tarihinden itibaren uygulanır (güncel eğilim kaza tarihini esas alıyor — dilekçede açıkça talep edin).

Zaman aşımı: İş kazası tazminat davası genel olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK 146). Ancak cezayı gerektiren eylemlerde zamanaşımı, ceza kanunundaki daha uzun süreye tabi olur. Bu süreleri müvekkilinizin dosyasında hesaplayın; zamanaşımı kaçırılmış iddialara itiraz gelirse güçlü savunma için ek hazırlık gerekir.

Sonuç

İş kazası davaları kalem sayısı en çok olan tazminat davalarından biridir. Unutulan tek kalem — bakıcı gideri, yan haklar, estetik kayıp — müvekkilin mahrum kaldığı gerçek haklara dönüşür. Kalemleri bilmek ve sıralamak, bu dava tipinde avukatın işe koyulurken atması gereken ilk adımdır.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.