İş Kazası Bildirim Yükümlülükleri: SGK, Kolluk ve Cezai Sorumluluk

İş kazasının yasal tanımı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m.13 iş kazasını şu durumlarda saymaktadır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
• Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle,
• Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermesi için ayrılan zamanlarda,
• Sigortalıların işveren tarafından sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında

meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan beden veya ruh bakımından özrüne uğratan olay.

Bildirim süreleri — kritik takvim

SGK'ya bildirim

İşveren iş kazasını 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır (5510 m.13/2). Bildirim e-bildirge sistemi üzerinden yapılır.

Kolluğa bildirim

İş kazası sonucu ölüm veya ağır yaralanma varsa, işveren olay yerinin bağlı olduğu kolluk birimine derhal bildirim yapmalıdır (6331 sayılı İSG Kanunu m.14). "Derhal" pratikte 24 saat içinde anlamına gelir.

Bakanlığa bildirim (ölümlü kazalarda)

Ölümlü iş kazalarında ilave olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bildirim zorunluluğu vardır.

Eksik veya geç bildirimde yaptırımlar

İdari para cezası — 5510 sayılı Kanun

Bildirim yükümlülüğüne uyulmazsa, kaza sonucu SGK'nın yaptığı tüm ödemeler işverene rücu edilir. 2026 itibarıyla geç bildirim için ek idari para cezası uygulanır.

Cezai sorumluluk — TCK 88, 89, 257

İş kazası sonucu yaralanma veya ölüm varsa, işverenin İSG önlemleri yetersizse:

• Taksirle yaralama (TCK 89): 3 ay – 1 yıl hapis
• Taksirle ölüme sebebiyet (TCK 85): 2–6 yıl hapis (çoklu ölümde 2–15 yıl)
• İhmali davranışla görevi kötüye kullanma (TCK 257): 6 ay – 2 yıl

Cezai sorumluluk işverenin kişisel sorumluluğu olabilir; şirket tüzel kişiliği değil, işyeri sahibi yöneticisi yargılanır.

Bildirim eksikliğinde işçinin durumu

İşveren bildirim yapmadıysa işçinin hakları kaybolmaz; işçi:

• Doğrudan SGK'ya başvurabilir,
• 6331 ihlali için ÇSGB iş müfettişi şikayet edebilir,
• Tazminat davası açabilir.

Aksine, işverenin bildirim yapmamış olması cezai sorumluluğu artıran faktördür.

İSG önlemlerinin önemi

Bildirim yükümlülüğü tek başına yeterli değildir; asıl korumanın kaynağı kazadan önce alınan İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) önlemleridir. Avukat değerlendirmesinde kontrol edilmesi gerekenler:

• Risk değerlendirme belgesi hazırlanmış mı?
• İSG uzmanı ve işyeri hekimi atanmış mı?
• Çalışanlara düzenli eğitim verilmiş mi?
• Kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlanmış mı?
• Denetim ve kontrol kayıtları tutulmuş mu?

Bu belgelerin eksikliği mahkemede işverenin kusur yoğunluğunu artırır.

Pratik dilekçe ve süreç

İşçi tazminat davası açacaksa avukat olarak:

1. 1SGK iş kazası dosyasını çekin (Adli Tıp + SGK denetim raporu),
2. 26331 sayılı kanun çerçevesinde iş müfettişi raporu varsa ekleyin,
3. 3Savcılık soruşturma dosyasının iadeli sureti talep edilir,
4. 4İşverenin kusur yoğunluğunu üç sütunla savunun (önlem yokluğu, eğitim eksikliği, denetim ihmali).

Sık yapılan 5 hata

1. Bildirim sürelerini takvim günü zannedip iş günü olduğunu unutmak — SGK bildirimi için 3 iş günü hesaplanır; hafta sonu ve resmi tatiller bu süreye dahil değildir.

2. Ulaşımdaki kazayı iş kazası saymadan SGK'ya bildirmemek — servis aracıyla yaşanan kaza m.13/2-e kapsamında iş kazasıdır; bildirim yapılmaması hem idari ceza hem rücu hakkı doğurur.

3. Bildirim yapıldı diye İSG önlemlerini eksiksiz saymak — bildirim cezai sorumluluğu kaldırmaz; yetersiz İSG önlemleri ayrı değerlendirilir.

4. Kaza sonrası delilleri korumamak — olay yeri fotoğrafı çekilmeden ekipman değiştirilmesi veya temizlenmesi delil imhası sayılabilir; soruşturmada işveren aleyhine kullanılır.

5. Bildirim formunu eksik doldurmak — e-bildirge üzerinden yapılan bildirimde kaza sebebi, saati ve koşulları eksik girilirse sonradan düzeltme gerekir; bu gecikmeler idari incelemede olumsuz izlenim bırakır.

Kapanış

İş kazası bildirimi "evrak işi" değil, işverenin tüm cezai-mali risk profilini belirleyen ilk adımdır. Avukat olarak bildirim sürelerini, içeriğini ve eksikliklerini eksiksiz incelemek hem işçi hem işveren tarafında dosyanın kaderini tayin eder. Hukuk Asistanı iş kazası modülü bildirim süreçlerini takvim üzerinde takip eder; eksiklikleri uyarı olarak gösterir.

İş Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.