Temerrüt Faizi: TBK 120 ve 2026 Güncel Oranlar

TBK 120 — para borçlarında temerrüt faizi

Türk Borçlar Kanunu m.120: "Para borçlarında temerrüt halinde, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça yasal faiz uygulanır."

Para borçlu temerrüde düştüğü andan itibaren faiz işler. Temerrüt:

• Vade tarihi belirli ise vade tarihi,
• Vade belirli değilse alacaklının ihtarı,
• Bazı hallerde re'sen (TBK 117/2 — örn. haksız fiil tazminatı).

Faiz, alacaklının uğradığı zarar kavramının para olarak ifadesidir.

Faiz türleri

1. Yasal faiz

3095 sayılı Kanun ile düzenlenir. Ticari olmayan adi alacaklar için uygulanır.

2026 itibarıyla yıllık oran: %15 (Cumhurbaşkanlığı kararıyla güncellenir; bu yazıda verilen rakam tahminidir, resmi rakam için TCMB ve Resmi Gazete kontrolü zorunludur).

2. Avans (ticari) faiz

TTK m.1530: Tarafların her ikisi tacirse ticari işlemden doğan alacaklarda avans faizi uygulanır.

2026 itibarıyla yıllık oran: %30 civarında. Bu oran TCMB tarafından duyurulur ve değişkendir.

3. Akdi faiz

Sözleşmede taraflar özel oran kararlaştırmışsa o oran geçerlidir. Sınırı:

• Aşırı yüksek faiz (TBK 28 aşırı yararlanma) — mahkeme indirir,
• Tüketici sözleşmelerinde %4'ü aşan akdi faiz dar yorumlanır.

4. Mevduat faizi

İş alacaklarında (kıdem tazminatı, fazla mesai vs.) Yargıtay yerleşik içtihadı mevduat faizi uygular. Bu, bankaların mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faiz olarak kabul edilir.

5. Reel faiz

Bazı uygulamalarda enflasyon farkı dahil edilerek reel faiz hesaplanır; bu istisna pratiktir.

Faiz başlangıç tarihi — kritik

Doğru faiz başlangıç tarihi davanın sonucunu dramatik biçimde etkiler.

Sözleşmesel sınırlamalar

Yüksek akdi faiz

Sözleşmede çok yüksek faiz kararlaştırılmışsa:

• Aşırı yararlanma (TBK 28): Bir taraf diğerinin tecrübesizliğinden, zayıflığından yararlandıysa,
• Ahlaka aykırılık (TBK 27): Tefecilik düzeyinde faiz,
• Tüketici koruması: TKHK 4 — açık ve anlaşılır olmayan faiz ifadeleri.

Mahkeme bu hallerde faizi piyasa düzeyine indirebilir.

Faizsiz sözleşme

Sözleşmede "faizsiz" hükmü yer alabilir; geçerlidir. Ancak:

• Temerrüt durumunda yasal faiz işler (TBK 120/2),
• Sadece akdi faiz reddedilmiştir, yasal değil.

Bileşik faiz yasağı

TBK 121 ve 3095 sayılı Kanun: Faize faiz yürütülemez (bileşik faiz yasağı):

• Anaparaya işleyen faiz basit faiz olarak hesaplanır,
• Faizin kendisine faiz işletilmez,
• Bunun istisnası TTK 8/2 — bankacılık ve ticari işlemler.

Pratik etki: Uzun süreli alacaklarda sürekli faiz yürümese de toplam faiz basit hesap ile sınırlıdır.

Banka kredisi faiz uygulaması

Banka kredilerinde özel hükümler:

• BDDK düzenlemeleri,
• Açık piyasa rayicleri,
• Tüketici kredilerinde özel sınırlar (TKHK 22 vd).

Bu yazıda banka faizleri detaya girilmemiştir; tüketici kredisi davalarında özel uzmanlık gerekir.

İcra takibinde faiz

İcra takip talebi hazırlanırken faiz hesabı:

1. 1Asıl alacak tutarı,
2. 2Faiz başlangıç tarihi (vade veya ihtar),
3. 3Faiz türü (yasal/avans/akdi),
4. 4Hesaplama tarihi (takip günü),
5. 5İşlemiş faiz olarak takip talebine eklenir,
6. 6Takip tarihinden sonra işleyecek faiz ayrı bir kalem olarak istenir.

İcra müdürlüğü doğru faiz hesabı için bilirkişi atayabilir.

Faiz hesaplama yöntemleri

Basit faiz formülü

Faiz = Anapara × Faiz oranı × Süre (yıl)

Örnek: 100.000 TL × %15 × 2 yıl = 30.000 TL faiz.

Günlük detay

Daha hassas hesaplama için günlük formül: Faiz = Anapara × Faiz oranı × Gün sayısı / 365

Birden fazla faiz dönemi

Faiz oranı dönem boyunca değişiyorsa her dönem için ayrı hesap yapılır:

• Dönem 1 (90 gün, %15 faiz): Anapara × 0.15 × 90/365
• Dönem 2 (180 gün, %12 faiz): Anapara × 0.12 × 180/365
• Toplam: iki dönem toplanır.

Tarihsel oran değişiklikleri — pratik

3095 sayılı Kanun çerçevesindeki yasal faiz oranları yıllar içinde değişmiştir. Avukat olarak hesap yaparken dönemsel oranlara dikkat etmelidir:

• 2010-2018: %9
• 2019-2021: %9-12 (değişken)
• 2022-2023: %9-15 (Cumhurbaşkanlığı kararıyla)
• 2024+: %15-30 aralığında.

Hesap yaparken her dönem için o dönemin oranı uygulanır.

Sık yapılan 5 hata

1. Yasal faiz ile avans faizini karıştırmak — taraflar tacirse avans faizi (TTK 1530); değilse yasal faiz.

2. Faiz başlangıç tarihini yanlış belirlemek — vade, ihtar, olay tarihi karışmamalı; somut tarih dilekçede yazılmalı.

3. Bileşik faiz hesaplamak — yasaktır; mahkeme bu hesabı reddeder.

4. Tarihsel oran değişiklerini ihmal etmek — uzun süreli alacaklarda her dönem için doğru oran uygulanmalı.

5. Manevi tazminatta faiz başlangıcını yanlış vermek — geleneksel yorum karar tarihi; modern eğilim olay tarihi. Avukat dilekçede tercihini belirtmeli.

Pratik dilekçe yapısı

Faiz talebi:

` 3- Asıl alacak [tutar] TL'nin temerrüt tarihi olan [tarih]'den itibaren işleyecek yıllık [oran] yasal faiz / avans faizi ile birlikte tahsiline,

4- Yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederim. `

Kapanış

Temerrüt faizi, alacaklının "zaman maliyeti" karşılığıdır; doğru hesaplandığında 5–10 yıllık davalarda asıl alacağı kat be kat aşan tutarlara ulaşır. Avukatın görevi faiz türünü doğru belirlemek, başlangıç tarihini titizlikle takip etmek ve dönemsel oran değişikliklerini hesaba katmaktır.

Borçlar Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.