Miras Sözleşmesi: TMK 528 ve Vasiyetnameden Farkı

Miras sözleşmesi nedir?

Türk Medeni Kanunu m.528: "Miras bırakan, mirasçılık sıfatı tanıma veya belirli mal bırakma konusunda diğer tarafla karşılıklı sözleşme yapabilir. Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname biçiminde düzenlenir."

Miras sözleşmesi; miras bırakanın tek taraflı irade ile yaptığı vasiyetnameden farklı olarak iki tarafın karşılıklı rızasıyla kurulan ve her iki tarafı bağlayan bir ölüme bağlı tasarruf türüdür.

Vasiyetnameden farkı

Olumlu miras sözleşmesi — TMK 529

Olumlu miras sözleşmesinde miras bırakan, karşı tarafa (mirasçıya):

• Mirasçılık sıfatı tanır (atanmış mirasçı yapar) veya
• Belirli bir mal bırakmayı taahhüt eder.

Karşı taraf, bu sözleşmeye karşılık olarak bir edim yerine getirmeyi üstlenebilir (bakım, hizmet, para vb.) ya da karşılıksız olarak da sözleşme kurulabilir.

Örnek: A, B'ye: "Beni hayatımın sonuna kadar evimde bakıp gözetirsen, öldükten sonra evimi sana bırakacağım" der. Taraflar noter önünde bu sözleşmeyi imzalar.

Olumsuz miras sözleşmesi (mirası reddetme sözleşmesi) — TMK 528/2

Olumsuz miras sözleşmesinde bir kişi, miras bırakanla sözleşme yaparak mirasçılık hakkından feragat eder. Bunun karşılığında genellikle bir edim alır.

• Feragat eden kişi, mirasçı sıfatını önceden bırakır,
• Mirasçılıktan feragat diğer mirasçıların payını artırır,
• Feragat karşılıksız ya da ivazlı olabilir.

Örnek: B, babası A ile noter sözleşmesi yaparak 500.000 TL alması karşılığında mirasçılık hakkından feragat etti. A'nın ölümünde diğer mirasçılar B'nin payından faydalanır.

Şekil şartı — resmî vasiyetname biçimi

Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmek zorundadır (TMK 532):

• Noter huzurunda yapılır,
• İki tanık gereklidir,
• Tanıklar, tarafların rıza beyanına tanıklık eder.

Şekle aykırı miras sözleşmesi kesin hükümsüzdür; sözlü veya adi yazılı anlaşma geçersizdir.

Miras sözleşmesinin bağlayıcılığı

Sözleşme kurulduktan sonra miras bırakan, sözleşmeyle çelişen bir vasiyetname yapamaz ve sözleşmede taahhüt ettiği malı devredemez.

Miras bırakan buna rağmen devir yaparsa:

• Lehine sözleşme yapılan kişi tazminat isteyebilir,
• Veya tereke açıldığında tasarrufun iptali davası açılabilir.

Sözleşmeden dönme koşulları — TMK 528/3

Taraflar ancak birlikte anlaşarak miras sözleşmesinden dönebilir. Tek taraflı dönme (fesih) şu hâllerde mümkündür:

1. 1Mirasçı, miras bırakana karşı yükümlülüğünü yerine getirmezse: Bakım yükümlülüğünü ihlal eden mirasçıya karşı miras bırakan sözleşmeden dönebilir,
2. 2Mirasçı miras bırakana karşı ağır suç işlerse: Vasiyetnameden dönme nedenlerine paralel şartlar,
3. 3Tarafların anlaşması: Her zaman mümkün.

Tek taraflı dönme bildirimi noter aracılığıyla karşı tarafa ulaştırılmalıdır.

Saklı pay ve miras sözleşmesi

Miras sözleşmesi de saklı payları çiğnememelidir. Saklı paylı mirasçılara düşen zorunlu pay, sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz.

Sözleşme saklı payı침해 edecek tasarruflar içeriyorsa, sözleşme yine geçerli olmakla birlikte saklı pay sahipleri tenkis davası açabilir.

Miras sözleşmesi ve bakım sözleşmesi ilişkisi

Bakım vaadi karşılığı miras sözleşmesi ile TBK 611 kapsamındaki bakım sözleşmesi benzer nitelik taşısa da birbirinden farklıdır:

• Bakım sözleşmesinde taşınmaz veya gelir devri, hayatta iken gerçekleşir,
• Miras sözleşmesinde tasarruf, miras bırakanın ölümüyle hüküm doğurur,
• Kurumsal bakım evlerinde yapılan sözleşmeler genellikle TBK bakım sözleşmesi niteliği taşır.

Pratik vakalar

Vaka 1: Bakım karşılığı miras sözleşmesi

Yaşlı A, komşusu B ile noter sözleşmesi yaptı: B A'ya bakacak, A da ölümünde evini B'ye bırakacak. A'nın çocukları C ve D mirasın büyük bölümünü kaybetti.

• TMK 528 — geçerli miras sözleşmesi,
• C ve D saklı payları침해 edildiği için tenkis davası açtı,
• Mahkeme evin değeri üzerinden C ve D'nin saklı payını hesapladı; B fazlası tenkise tabi tutuldu.

Vaka 2: Feragat sonrası talepte bulunma

B, 10 yıl önce babasıyla noter sözleşmesiyle mirasçılık hakkından feragat etmişti. Baba öldüğünde B feragat belgesini inkâr etti.

• TMK 528 — noter onaylı sözleşme geçerli,
• Feragat belgesi sicilde kayıtlı; B'nin itirazı reddedildi.

Vaka 3: Sözleşme konusu taşınmazın devri

A, B'ye noter sözleşmesiyle evini ölümünde bırakmayı taahhüt etti. Hayattayken aralarının açılması üzerine evi C'ye sattı.

• TMK 528 — sözleşmeyle çelişen tasarruf,
• B, tazminat davası açtı,
• A'nın tereke varlıklarından zararı tazmin edildi.

Sık yapılan 5 hata

1. Miras sözleşmesini sözlü yapmak — noter şekli kesin; sözlü anlaşma hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

2. Sözleşmeyi saklı payı gözetmeden yapmak — mirasçıların saklı payları hesaplanmadan yapılan sözleşme sonradan tenkis davasıyla sarsılır.

3. Sözleşme konusu malı hayatta devretmek — sözleşme taahhüdüyle çelişen tasarruf tazminat yükümlülüğü doğurur; önce avukattan yol haritası alınmalı.

4. Olumsuz sözleşmeyi (feragat) kolayca imzalamak — feragat, kalıcı bir hak kaybıdır; miras değeri bilinmeden feragat büyük dezavantaj yaratabilir.

5. Tek taraflı dönmeyi bildirimle yapmamak — dönme iradesi resmi kanaldan karşı tarafa ulaştırılmalı; aksi hâlde dönme hüküm doğurmaz.

Kapanış

Miras sözleşmesi, ölüme bağlı tasarrufların en güçlü ve karşılıklı bağlayıcı biçimidir. Vasiyetnameden farklı olarak geri alınması kolay değildir; bu nedenle imzalamadan önce saklı pay hesaplaması ve aile içi etkilerin değerlendirilmesi zorunludur. Avukatın görevi, hem sözleşmenin hukuki geçerliliğini sağlamak hem de ileriki dönemde doğabilecek tenkis risklerini önceden görmektir.

Miras Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.