Mesafeli Sözleşme ve Cayma Hakkı: 14 Günlük Kural

Mesafeli sözleşme nedir?

TKHK m.48: Mesafeli sözleşme; satıcı ile tüketicinin aynı fiziksel ortamda bulunmaksızın, uzaktan iletişim araçlarıyla (internet, telefon, katalog) kurduğu sözleşmedir.

Online alışveriş siteleri, telefon satışları, televizyon alışveriş kanalları bu kapsamdadır.

Cayma hakkı — TKHK m.48/3

Tüketici, hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir.

Cayma süresi: Malın tesliminden itibaren 14 gün.

Cayma hakkı, sözleşmede belirtilmemişse veya süresi eksik gösterilmişse 1 yıla kadar uzar. Bu, satıcıların cayma hakkını gizlemesini caydırır.

Cayma hakkı nasıl kullanılır?

Tüketici şu yollarla cayma bildirimini yapabilir:

• Satıcının web sitesi üzerindeki cayma formu,
• Yazılı bildirim (e-posta yeterli),
• Telefon (ileride ispat güçlüğü doğurabilir; yazılı yol önerilir).

Cayma bildiriminin 14. günde gönderilmesi yeterlidir; malın aynı gün iade edilmesi gerekmez.

İade süreci

Cayma hakkı kullanıldığında:

• Satıcı: 14 gün içinde bedeli iade etmek zorundadır,
• Tüketici: 10 gün içinde malı geri göndermek zorundadır.

İade kargo ücreti kural olarak tüketiciye aittir; ancak satıcı ücretsiz iade sunuyorsa veya sözleşmede belirtmişse satıcı öder.

Cayma hakkının istisnaları — TKHK m.49

Aşağıdaki mallarda cayma hakkı kullanılamaz:

• Tüketiciye özel üretilen (kişiye özel tasarım, monogram),
• Açılmış ses/görüntü kaydı, yazılım, dijital içerik (bandrolü kırılmış DVD, kutu açılmış oyun),
• Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçmişe yakın mallar,
• Hijyen ürünleri: Kozmetik, iç çamaşır (kullanılmış/paket açılmış),
• Gazete, dergi (abonelik değil tek satın alım),
• Spor müsabakası biletleri,
• Hizmetin ifasına başlanmış hizmetler (bakım, onarım).

Dijital içeriklerde cayma

İndirilebilir yazılım, müzik veya e-kitap gibi dijital içeriklerde cayma hakkı şu koşullarda düşer:

• Tüketici, indirme veya akış başlamadan önce cayma hakkının düşeceği konusunda açıkça bilgilendirilmişse,
• Tüketici bunu yazılı olarak onaylamışsa.

Abonelik sözleşmeleri

Abonelik sözleşmelerinde cayma hakkı farklı işler:

• İlk 14 gün içinde cayılırsa hizmet hiç kullanılmamışsa tam iade,
• Hizmet kısmen kullanılmışsa orantılı kesinti yapılabilir.

Pratik vakalar

Vaka 1: Giysinin iade edilmesi

A, online alışverişten aldığı giysiyi teslimden 10 gün sonra iade etmek istedi. Ürün denenmişti ama kullanılmamıştı.

• Cayma hakkı 14 gün içinde kullanıldı; hak mevcut,
• Giysinin denenmesi (provası yapılması) cayma hakkını düşürmez,
• Satıcı 14 gün içinde bedeli iade etti.

Vaka 2: Satıcının cayma bilgisini gizlemesi

B, bir siteden elektronik ürün aldı; sitede cayma hakkından hiç bahsedilmiyordu.

• Cayma hakkı bildirimde bulunulmamışsa süre 1 yıla uzar,
• B, teslimden 4 ay sonra cayma bildiriminde bulundu; hukuki geçerlilik taşıdı.

Sık yapılan 5 hata

1. 14 günü malın ulaşmasından değil sipariş tarihinden saymak — süre teslimden itibaren başlar; kargo gecikmesi tüketicinin aleyhinedir, satıcının değil.

2. İstisna ürünlerde cayma girişimi — ambalaj açılmış kozmetik veya dijital içerikte cayma mümkün değil; bu kategoriyi bilmeden alım yapılmamalı.

3. Cayma bildirimini telefonla yapmak — telefon bildirimi ispat güçlüğü doğurur; her zaman e-posta veya yazılı form tercih edilmeli.

4. Hizmet başladıktan sonra cayma beklentisi — onarım, bakım gibi hizmetler başladıktan sonra tam cayma artık mümkün değil; kısmi iade söz konusu olabilir.

5. Satıcının "iade olmaz" kuralını geçerli saymak — satıcı, kanunun tanıdığı cayma hakkını sözleşmeyle kaldıramaz; bu şart geçersizdir.

Kapanış

Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı, tüketiciyi ürünü görmeden ve deneyimlemeden yapmak zorunda kaldığı alışverişlerdeki risklere karşı korur. 14 günlük süre içinde gerekçe göstermeksizin kullanılabilmesi güçlü bir güvencedir. Satıcıların bu hakkı gizlemesi veya kısıtlaması hem kanuna aykırıdır hem de 1 yıllık cayma süresine yol açar.

Tüketici Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.