Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibi: Çek, Senet ve Poliçe İçin Hızlı Yol

Kambiyo takibi — özel hızlı yol

İcra ve İflas Kanunu m.167–176 kambiyo senetleri (çek, senet, poliçe) için hızlı bir takip yolu düzenler. Genel ilamsız takipten farklı:

• İtiraz süresi 5 gün (genel takipte 7 gün),
• Borçlu sadece kambiyo niteliğine itiraz veya imza inkârı ile sınırlı savunma yapabilir,
• İmza inkârı varsa icra mahkemesi özel inceleme yapar.

Hız avantajı: 30 günde sonuç alınabilir.

Senet kambiyo niteliğinde mi?

TTK m.776 (bono) ve m.687 vd. (poliçe) belirli unsurları arar:

• "Bono" veya "Poliçe" ibaresi,
• Belirli bir miktar para ödeme vaadi (bonoda) veya emri (poliçede),
• Vade,
• Ödeme yeri,
• Lehtar adı,
• Düzenleme tarih ve yeri,
• Düzenleyenin imzası.

Bir unsur eksik olsa dahi senet "adi senet" olur; kambiyo takibi yolu kapanır, ilamsız takip ile devam edilir.

Çek (TTK m.780 vd.)

Çek için kambiyo niteliği:

• "Çek" ibaresi,
• Belirli bir miktar para,
• Muhatap banka,
• Ödeme yeri,
• Düzenleme tarihi ve yeri,
• Düzenleyenin imzası.

İbraz süresi: Düzenleme yerinde ödenecekse 10 gün, başka şehirde 1 ay, yurt dışında 3 ay (TTK 796). Süre kaçırıldığında çek hâlâ takip edilebilir ama bazı haklar kaybedilir.

Poliçe (Politika Özellikleri)

Poliçe, üç taraflı bir kambiyo senedidir: düzenleyen, muhatap ve lehtar. Poliçede ödeme emri bir üçüncü kişiye (muhatabın) verilir. Kambiyo takibinde:

• Muhatap kabul şerhi koymuşsa alacaklı doğrudan muhataba başvurur,
• Kabul yoksa düzenleyene yönelir,
• Cirantalara başvuru için protesto zorunludur (TTK 719).

Protesto süresine dikkat: Vadesinde ödenmemiş poliçede ciro borçlularına başvurabilmek için vade gününde veya onu izleyen iki iş günü içinde noter protestosu çekilmesi gerekir.

Borçlunun savunma kapsamı

Kambiyo takibinde borçlu sadece şunları ileri sürebilir:

1. 1İmza inkârı — imzanın kendine ait olmadığı,
2. 2Senet kambiyo niteliğinde değil — eksik unsur var,
3. 3Borç ödenmiş — banka dekontu, makbuz,
4. 4Zaman aşımı — çekte 3 yıl, senette 3 yıl (TTK 814 / 778).

Borç esasına ilişkin diğer savunmalar (sözleşme ihlali, ifa imkânsızlığı vb.) kambiyo takibinde dinlenmez; menfi tespit davası ayrı açılır.

İmza inkârı süreci

Borçlu imzayı inkâr ederse icra mahkemesi:

• İmza örneği toplama (resmi belgelerden),
• Bilirkişi (grafolog) incelemesi,
• Karar süresi: 1–3 ay.

İmza borçluya ait çıkarsa alacağın %20'si tutarında ek tazminat hükmedilir.

Menfi tespit davası — paralel güvence

Borçlu kambiyo takibinde sınırlı itiraz yoluna sahipken, "aslında bu borcu ödemedim" ya da "borç hiç doğmadı" gibi maddi hukuk savunmalarını menfi tespit davası ile ileri sürer. Avukat olarak dikkat edilmesi gereken:

• Menfi tespit davası icra mahkemesi değil asliye hukuk mahkemesinde açılır,
• Kambiyo takibini durdurmaz; ancak mahkemeden ihtiyati tedbir (icranın geri bırakılması) talep edilebilir,
• Tedbir kararı için alacak tutarının %15'i oranında teminat yatırılır.

Kambiyo takibinin avantaj-dezavantajı

Sık yapılan 5 hata

1. Kambiyo niteliğinde olmayan senedi yanlış sınıflandırma — eksik unsurlu senetle kambiyo takibi açılırsa borçlu itirazıyla takip iptal edilir; hem süre hem harç boşa gider.

2. Çekte ibraz süresinin geçirilmesi — geç ibrazda cirantalara karşı başvuru hakkı kaybolur; muhatap bankaya karşı dava hakkı da zayıflar.

3. Zaman aşımı geçtikten sonra takip açma — 3 yıl geçen kambiyo senedi adi senete dönüşür; kambiyo takibi reddedilir, itirazın kaldırılması yoluna gidilmek zorunda kalınır.

4. Poliçede protesto süresini kaçırmak — vade gününden sonra iki iş günü içinde protesto yapılmazsa ciro borçlularına başvuru hakkı düşer; sadece düzenleyene gidilir.

5. İtiraz dilekçesini okumadan dava açmak — borçlunun kambiyo takibine itiraz gerekçesi incelenmeden yanıt verilirse savunma argümanlarına hazırlık yapılamaz; hâkime eksik bilgi sunulur.

Kapanış

Kambiyo takibi alacaklının elindeki en hızlı tahsil yolu. Doğru senedi, doğru sürede, doğru savunma profilinde sokmak takibin başarısını belirler. Hukuk Asistanı icra modülü kambiyo niteliği kontrolü, ibraz süre takibi ve menfi tespit dava şablonu sunar.

İcra Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.