İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı: %20 Kuralı
İlamsız icra takibine itiraz halinde alacaklının açacağı itirazın iptali davası ve haksız itiraz tazminatının pratik hesabı.
İİK 67 — itirazın iptali davasının çerçevesi
İlamsız icra takibinde borçlu süresinde itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklı, itiraz tarihinden itibaren 1 yıl içinde itirazın iptali davası açmak zorundadır (İİK 67/1). Hak düşürücü süredir; geçirilirse takip kapanır.
Dava genel mahkemede (asliye hukuk veya tüketici mahkemesi — alacağın türüne göre) açılır.
İcra inkâr tazminatı — m.67/2
İİK 67/2 alacaklıya pratik bir avantaj tanır: itiraz haksız çıkarsa borçlu, alacak miktarının en az %20'si tutarında tazminat ödemeye mahkûm edilir.
Koşullar:
- Alacak likit olmalı (miktar belirli ve ispatlanabilir),
- Talep dilekçede açıkça yer almalı (mahkeme re'sen hükmetmez),
- İtiraz mahkeme kararıyla haksız çıkmalı.
%20 alt sınırdır; kasıtlı kötüniyet halinde mahkeme bunu artırabilir.
Likit alacak ne demek?
Yargıtay 13. HD'nin yerleşik içtihadı: "Alacak miktarının uyuşmazlık konusu olmaksızın hesaplanabilir olması, likit nitelendirmesi için yeterlidir."
Likit sayılan alacaklar:
- Senet, çek, fatura,
- Sözleşmede miktar net,
- Banka hesap dökümünden tespit edilebilir.
Likit sayılmayan:
- Tazminat alacakları (bilirkişi gerektiren),
- Manevi tazminat,
- Kâr mahrumiyeti.
İspat yükü
İtirazın iptalinde ispat yükü alacaklıdadır. Alacağın varlığını, miktarını ve muaccel olduğunu ispatla yükümlü.
Borçlu sadece "borç yoktur" derse alacaklı hâlâ ispat etmek zorunda; ancak alacaklı yeterli delil sunduğunda borçlunun çürütme yükü doğar.
Dilekçede olması gerekenler
- 1Takip dosya bilgileri (icra dairesi, dosya no),
- 2İtirazın tebliğ tarihi (1 yıllık süre kontrolü),
- 3Alacağın dayanağı (sözleşme, fatura, dekont),
- 4Borçlunun itirazının haksız olduğuna dair gerekçe,
- 5İcra inkâr tazminatı talebi (alacak miktarının %20'si üzerinden),
- 6Vekâlet ücreti talebi.
Karşı tarafın savunmaları
- Borç ödenmiş (ödeme dekontu sunmak zorunda),
- Zaman aşımı (TBK 146 vd. — 5 veya 10 yıl),
- Borç başkasına devredildi (cessio),
- Senet sahteciliği (imza inceleme talebi).
Süre ve maliyet
- Süre: 12–20 ay ortalama,
- Harç: Alacak miktarı üzerinden nispi,
- Avukatlık ücreti: Tarife + %20 inkâr tazminatı vekâlet ücreti.
İtirazın kaldırılması ile karşılaştırma
İtirazın iptali davası açmak yerine alacaklı icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını da isteyebilir. İki yolun farkı:
| İtirazın Kaldırılması | İtirazın İptali Davası | |
|---|---|---|
| Mahkeme | İcra mahkemesi | Asliye hukuk / tüketici |
| Delil | Yalnızca yazılı delil | Her türlü delil |
| Süre | 1–3 ay | 12–20 ay |
| Kötüniyet tazminatı | %20 (İİK 68) | %20 (İİK 67) |
Alacak senet/çek gibi güçlü belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması daha hızlı; delil yazılı değil tanığa dayanıyorsa iptali davası tercih edilir.
Sık yapılan 5 hata
1. 1 yıllık süreyi kaçırmak — hak düşürücü; geçtikten sonra sadece yeni takip açılabilir, mevcut takibe devam edilemez.
2. İcra inkâr tazminatı talebini dilekçede atlamak — mahkeme re'sen hükmetmez; talep edilmeyen tazminat verilmez ve bu telafi edilemez.
3. Likit olmayan alacakta %20 tazminat istemek — bilirkişi gerektiren tazminatlarda (maruziyet kaybı, kâr mahrumiyeti) likit şart karşılanmadığından tazminat talebi reddedilir.
4. Borçlunun itirazını ciddiye almama — itiraz dilekçesi okunmadan dava açılırsa, savunma argümanlarına önceden hazırlık yapılamaz; karşı delil toplamak için süre kaçar.
5. Yanlış mahkemede dava açmak — tüketici ilişkisinden doğan alacak asliye hukuk yerine tüketici mahkemesine götürülmeli; yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla uzar.
Kapanış
İtirazın iptali davası alacaklının ilamsız takip yolunda %20 ek tazminatla ödüllendirildiği özel bir mekanizmadır. Doğru süre, likit alacak ve %20 talebinin dilekçede yer alması, dosyanın kazanç boyutunu belirler. Hukuk Asistanı icra modülü itirazın iptali şablonu, %20 tazminat talep cümlesi ve süre takip uyarısı sunar.
İcra Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?
Hukuk Asistanı'nı Dene →Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.
Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?
Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.