İstinaf ve Temyiz: Kanun Yollarına Başvuru Rehberi

Kanun yolları nedir?

Mahkeme kararının hatalı ya da haksız olduğunu düşünen taraf, kararın kesinleşmesinden önce kanun yoluna başvurarak üst yargı denetimine sunabilir.

Hukuk yargılamasında iki aşamalı kanun yolu sistemi:

1. 1İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi — BAM),
2. 2Temyiz (Yargıtay).

Ceza yargılamasında da benzer yapı geçerlidir (CMK m.272+, 291+).

İstinaf — HMK m.341

Hangi kararlar istinaf edilebilir?

• Asliye hukuk, asliye ticaret ve iş mahkemesi kararları,
• Miktar sınırı: 2024'te 17.100 TL'nin üzerindeki kararlar istinaf yoluna taşınabilir (her yıl güncellenir),
• Bazı kararlar istinaf yoluna kapalıdır (örn. çekişmesiz yargı kararları).

Süre

Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.

İnceleme kapsamı

Bölge Adliye Mahkemesi hem vakıa (olaylar) hem hukuk denetimi yapar. Yeni delil ve iddia mümkündür; ancak sınırlıdır.

İstinaf sonuçları:

• Esastan ret: İlk derece kararı onaylanır,
• Kaldırma + yeniden yargılama: Ciddi usul hatası varsa dosya ilk dereceye iade edilir,
• Düzeltme: BAM kararı değiştirerek esastan hüküm kurabilir.

Temyiz — HMK m.361

Hangi kararlar temyiz edilebilir?

• BAM'ın esastan inceleme yaparak verdiği kararlar,
• Değer sınırı: 2024'te yaklaşık 238.730 TL üzeri,
• Bazı kararlar kesin (istinaf da dahil, temyize kapalı).

Süre

BAM kararının tebliğinden itibaren 2 hafta.

İnceleme kapsamı

Yargıtay yalnızca hukuk denetimi yapar; yeni vakıa kabul etmez. Maddi hata ve usul hatalarını inceler.

Temyiz sonuçları:

• Onama: Karar hukuka uygundur,
• Bozma: Karar hukuka aykırıdır; BAM yeniden inceler,
• Düzeltilerek onama: Küçük hata var; Yargıtay kendisi düzeltir.

Ceza yargılamasında kanun yolları

Ceza davalarında değer sınırı yoktur; ceza miktarına göre bazı istisnalar mevcuttur.

Yargılamanın iadesi (olağanüstü kanun yolu)

Karar kesinleştikten sonra yargılamanın iadesi belirli koşullarda talep edilebilir:

• Sahte belgeyle elde edilen karar,
• Yeni delil ortaya çıkması,
• Hâkimin karara etkili usulsüz işlemi.

Bu yol son çaredir; sıradan hukuki hatalar için değil, temel adaletsizlik hâlleri için.

Pratik vakalar

Vaka 1: İstinafta yeni delil

İlk derecede kaybeden davacı, kararın ardından önemli bir sözleşme belgesi buldu. İstinaf başvurusunda yeni delil olarak sundu.

• BAM yeni delili kabul etti; davayı esastan yeniden inceledi,
• Yeni belge davanın seyrini değiştirdi; ilk derece kararı bozuldu.

Vaka 2: Temyiz süresini kaçırma

Kararın tebliğini alan avukat, temyiz dilekçesini 3 haftada hazırladı; 2 haftalık süre geçmişti.

• Yargıtay başvuruyu süre aşımı nedeniyle reddetti,
• Karar kesinleşti; artık olağanüstü yol kalmıştı ama koşullar sağlanamıyordu.

Sık yapılan 5 hata

1. Tebligat tarihini gözden kaçırmak — tebligat UYAP ya da PTT kanalıyla yapılır; tebligat tarihi sürenin başlangıcıdır. Günlük takip şart.

2. Değer sınırını hesaplamadan başvurmak — kararın konusu sınırın altındaysa istinaf veya temyiz kapalıdır; dilekçeyi kabul etmeden ret gelir.

3. İstinaf dilekçesinde itiraz gerekçelerini yazamamak — "karar hatalıdır" gibi genel itiraz yetersizdir; hangi hukuk kuralı ihlal edildi, hangi delil göz ardı edildi açıkça yazılmalı.

4. Temyize "yeni delil" getirmeye çalışmak — Yargıtay yalnızca hukuk denetimi yapar; yeni vakıa ve delil kabul edilmez.

5. BAM kararının kesin olmadığını varsaymak — bazı BAM kararları temyiz yoluna kapalıdır. Kararın türünü avukata sormadan temyiz süresini beklemek hak kaybına yol açar.

Kapanış

Kanun yolları; yargı hatalarına karşı temel güvence mekanizmasıdır. İstinaf ve temyiz süreleri kısa ve katıdır; tebligat takibi ve dilekçe hazırlığı avukatın temel sorumluluğu içindedir. Doğru hukuki gerekçeyle hazırlanmış, süresi içinde sunulmuş kanun yolu dilekçesi; haksız kararı geri çevirebilecek tek yoldur.

Usul Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.