Blog

İşçilik Alacakları Davası: Kıdem, İhbar, Fazla Mesai Hesaplama Rehberi

İş Hukuku17 Nisan 202613 dk okuma

İşçilik alacakları, iş sözleşmesinin sona ermesiyle doğan ve zamanaşımına tabi olan taleplerin bütünüdür. Doğru hesaplama ve zamanında dava, işçinin hak kaybına uğramaması için kritiktir. Bu yazıda tüm işçilik alacakları kalemlerini tek tek, hesaplama formülleriyle birlikte ele alıyoruz.

İşçilik Alacakları Kalemleri

1. Kıdem Tazminatı

1475 sayılı İş Kanunu m. 14 (yürürlükte): İşçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Hak Ediliş Şartları

Hesaplama Formülü

Kıdem Tazminatı = Brüt Giydirilmiş Ücret × Çalışma Yılı Giydirilmiş Ücret = Brüt Ücret + Sosyal Haklar (yemek, yol, ikramiye, prim — aylık ortalama) Örnek: • Brüt ücret: 25.000 TL • Yemek yardımı (aylık): 2.500 TL • Yol yardımı (aylık): 1.500 TL • İkramiye (yıllık 2): 50.000 TL → aylık 4.166 TL • Giydirilmiş ücret: 33.166 TL 5 yıl 4 ay çalışma için: Kıdem = 33.166 × (5 + 4/12) = 33.166 × 5.33 = 176.774 TL

Kıdem Tazminatı Tavanı

Kıdem tazminatında her çalışma yılı için ödenecek miktar, en yüksek Devlet memuru olan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı'na ödenen bir yıllık emeklilik ikramiyesini geçemez. 2026 itibarıyla bu tavan her 6 ayda bir güncellenir — güncel tutarı Hukuk Asistanı üzerinden doğrulayın.

2. İhbar Tazminatı

İş Kanunu m. 17: Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce karşı tarafa bildirim yapılmak zorundadır. Bildirim şartına uymayan taraf bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

İhbar Süreleri

Formül

İhbar Tazminatı = Brüt Giydirilmiş Ücret × (İhbar Süresi ÷ 4) Örnek (5 yıl kıdem, 33.166 TL giydirilmiş ücret): İhbar süresi: 8 hafta (3 yıldan fazla) İhbar Tazminatı = 33.166 × (8 ÷ 4) = 66.332 TL (Haftalık ücret = aylık ÷ 4 kabul edilir)

Önemli: İşçinin kendi istifa etmesi halinde ihbar tazminatı almaz, aksine işverene öderse (eğer ihbar süresine uymadıysa). Haklı nedenle fesihte ise işçi ihbara bağlı kalmaksızın tazminatsız ayrılabilir.

3. Fazla Mesai ve Fazla Sürelerle Çalışma

İş Kanunu m. 41: Fazla çalışma süresinin toplamı yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Ayrım: Fazla Mesai mi, Fazla Sürelerle Çalışma mı?

Formül

Saat Ücreti = Brüt Aylık Ücret ÷ 225 (30 gün × 7.5 saat = 225 saat) Fazla Mesai Saat Ücreti = Saat Ücreti × 1.50 Fazla Süre Saat Ücreti = Saat Ücreti × 1.25 Örnek: 30.000 TL brüt ücret, haftalık 10 saat fazla mesai, 52 hafta boyunca sürmüş: Saat Ücreti = 30.000 ÷ 225 = 133.33 TL Fazla Mesai = 133.33 × 1.50 = 200 TL / saat Toplam = 200 × 10 × 52 = 104.000 TL / yıl

İspat Sorunu

Fazla mesai iddiasının en büyük zorluğu ispattır. Yargıtay içtihadında kabul edilen deliller:

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi uygulamasında ispat yükü işçidedir; ancak tanık beyanı + işyeri yazışmaları birlikte sunulduğunda mahkeme takdiri indirim ile birlikte fazla mesaiyi kabul eder.

4. Yıllık İzin Ücreti

İş Kanunu m. 53-59: İşçinin hak ettiği ancak kullandırılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte işçiye ödenir. İzin süresi kıdeme göre 14-26 gün arasında değişir.

İzin Süreleri

Formül

Yıllık İzin Ücreti = Günlük Brüt Ücret × Kullanılmayan Gün Sayısı Günlük Ücret = Brüt Aylık Ücret ÷ 30 Örnek: 30.000 TL brüt ücret, 20 gün kullanılmamış izin: Günlük = 30.000 ÷ 30 = 1.000 TL İzin Ücreti = 1.000 × 20 = 20.000 TL

5. UBGT (Ulusal Bayram Genel Tatil) Ücreti

UBGT günlerinde çalışan işçiye, o günün ücreti yanında ayrıca bir günlük ücret daha ödenir (İş Kanunu 44). Yani çalışılan UBGT günü toplam 2 yevmiye hak ediyor.

UBGT Ücreti = Günlük Brüt Ücret × Çalışılan UBGT Günü Sayısı 2026 UBGT günleri: 14.5 gün (Ramazan, Kurban, 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim + yarım günler) Örnek: 30.000 TL brüt, yılda 14 UBGT çalışma (5 yıl): Günlük = 1.000 TL UBGT = 1.000 × 14 × 5 = 70.000 TL

Dava Süreci

1) Arabuluculuk (Zorunlu)

7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacakları davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucu sürecinde taraflar anlaşabilir veya anlaşamadıklarına dair tutanak düzenlenir. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa mahkeme onayı gerekmez, doğrudan ilam niteliği kazanır.

2) Dava Dilekçesi

Arabuluculuktan sonuç alınamazsa dilekçe iş mahkemesine verilir. Dilekçede tüm alacak kalemleri ayrı ayrı, hesabı gösterilerek talep edilmelidir. Bilirkişi hesabını yönlendirmek için işçinin kendi hesaplama tablosunu eklemesi şiddetle tavsiye edilir.

3) Bilirkişi İncelemesi

İş mahkemesi genelde 1 iş hukuku uzmanı bilirkişi atar. Bilirkişi işyerindeki SGK kayıtları, maaş bordroları, puantaj cetvelleri üzerinden alacakları yeniden hesaplar. İşçinin taleplerini destekleyen belgeler zamanında dosyaya sunulmazsa bilirkişi eksik hesap yapar.

4) Kesinleşme ve İcra

Karar kesinleştikten sonra icra takibi başlatılarak alacak tahsil edilir. İş mahkemesi kararları işveren aleyhine ise işveren faiz yükünden kurtulmak için genelde istinafa gider — işçi bu durumda icranın geri bırakılması talebi gelmesine karşı hazırlıklı olmalıdır.

Sıkça Yapılan Hatalar

Pratik İpuçları

İşçilik alacakları hesabı için Hukuk Asistanı
Hukuk Asistanı kıdem, ihbar, fazla mesai, UBGT ve yıllık izin alacaklarını işçinin bilgilerinden yola çıkarak otomatik hesaplar ve dilekçe taslağını üretir. Emsal Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararları doğrudan entegre. 7 gün ücretsiz deneyin.
Ücretsiz Dene →