Hukuki Danışmanlık Sözleşmesi: Avukat-Müvekkil İlişkisi
Avukatlık Kanunu kapsamında hukuki danışmanlık sözleşmesinin şekli, vekâlet ücreti, gizlilik yükümlülüğü ve sözleşme sona erme halleri.
Hukuki danışmanlık sözleşmesi nedir?
Avukat ile müvekkil arasındaki ilişki; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBK vekâlet hükümleri çerçevesinde yürür. Hukuki danışmanlık sözleşmesi; avukatın belirli bir hukuki konuda görüş vermesini, dava takibini veya sözleşme hazırlanmasını üstlendiği, müvekkilin ise vekâlet ücreti ödemeyi kabul ettiği bir vekâlet sözleşmesidir.
Avukatlık sözleşmesi; yazılı yapılması zorunlu olmamakla birlikte ispat kolaylığı ve anlaşmazlık önleme açısından yazılı düzenlenmesi şiddetle tavsiye edilir. Özellikle belirlenen ücret ve kapsam yazıya dökülmezse ilerleyen süreçte ücret uyuşmazlıkları kaçınılmaz olur.
Sözleşmenin zorunlu unsurları
İyi düzenlenmiş bir hukuki danışmanlık sözleşmesi şu unsurları içermelidir:
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Taraflar | Avukat / baro bilgileri, müvekkil kimlik bilgileri |
| Kapsam | Hangi iş veya dava, hangi aşamaya kadar |
| Ücret | Sabit, saatlik veya başarı primi; ödeme takvimi |
| Gider avansı | Harç, tebligat, bilirkişi giderleri için avans miktarı |
| Süre | Belirli/belirsiz süreli; uzatma koşulları |
| Fesih | Tarafların sözleşmeyi sona erdirme koşulları |
| Gizlilik | Müvekkil sırrının korunması taahhüdü |
Vekâlet ücreti: türler ve sınırlar
Avukatlık Kanunu m.164-174 vekâlet ücretini düzenler:
Maktu ücret: Belirli bir iş için sabit miktar. Dava sonucundan bağımsızdır.
Nispi ücret: Dava değerinin belirli yüzdesi. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından güncellenir; tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz.
Başarı primi (pey): Kazanılan dava veya elde edilen tasarruf üzerinden ek ücret. Avukatlık Kanunu m.164/son uyarınca davayı kazanma koşuluna bağlı salt başarı primli sözleşme yapılamaz; ancak maktu ücrete ek başarı primi belirlenebilir.
Karşı vekâlet ücreti: Dava sonunda haksız çıkan tarafın ödemek zorunda kaldığı ücret. AAÜT'e göre hesaplanır; avukata aittir, müvekkile iade edilmez.
Gizlilik yükümlülüğü
Avukat-müvekkil gizliliği; Avukatlık Kanunu m.36 ile güvence altındadır. Avukat:
- Müvekkilden öğrendiği sırları ifşa edemez,
- Tanıklıktan çekinme hakkına sahiptir (CMK m.46),
- Eski müvekkil sırrını da korumakla yükümlüdür.
Bu gizlilik; avukatın bir suça ortak olduğuna ilişkin durumlar dışında mutlak niteliktedir.
Sözleşmenin sona ermesi
Hukuki danışmanlık sözleşmesi aşağıdaki hallerde sona erer:
- İşin tamamlanması: Üstlenilen dava veya işlemin bitimiyle kendiliğinden,
- Müvekkilin azli: Müvekkil avukatı her zaman azledebilir; ancak azil nedeni haklı değilse ücretin tamamını ödemekle yükümlü olabilir,
- Avukatın istifası: Avukat haklı sebep olmaksızın istifa ederse müvekkile zararını tazmin edebilir,
- Tarafın ölümü: Vekâlet sözleşmesi kural olarak müvekkilin ölümüyle sona erer; davalar mirasçılara intikal eder.
Pratik vakalar
Vaka 1: Yazısız sözleşmede ücret uyuşmazlığı
Bir şirkete altı ay boyunca hukuki danışmanlık hizmeti veren avukat, sözlü üzerinde anlaşılan aylık ücretin ödenmediğini ileri sürerek icra takibi başlattı.
- Müvekkil farklı bir ücret rakamını savundu; yazılı sözleşme yoktu,
- Avukat banka transferleri ve e-posta yazışmalarıyla aylık ödemeleri kısmen kanıtlayabildi,
- Yazısız sözleşme ispat sorunu yarattı; anlaşmazlık AAÜT üzerinden taraflarca sulh yoluyla çözüldü.
Vaka 2: Başarı primine bağlı sözleşme
Bir müvekkil, avukatıyla "dava kazanılırsa 200.000 TL öderim, kaybedersem hiçbir şey ödemem" şeklinde anlaştı.
- Salt başarı primine bağlı sözleşme Avukatlık Kanunu m.164'e aykırıdır,
- Avukat davayı kazandı; mahkeme salt prim şartını geçersiz sayarak AAÜT'e göre hesaplanan maktu ücrete hükmetti,
- Taraflar arasında ek müzakere zorunlu kaldı.
Sık yapılan 5 hata
1. Sözleşmeyi sözlü bırakmak — sözlü anlaşma geçerlidir ancak ücret, kapsam ve gider avansı anlaşmazlıklarında ispat imkânsız hâle gelir; her danışmanlık ilişkisi yazıya dökülmeli.
2. Kapsamı belirsiz tanımlamak — "hukuki işler" gibi muğlak ifadeler her konuyu kapsadığı yanılgısına yol açar; hangi dava, hangi aşama, hangi kurumlar açıkça yazılmalı.
3. Gider avansını ihmal etmek — harç ve bilirkişi giderlerini avukat peşinen ödemek zorunda değildir; avans tutarı sözleşmede belirlenmezse iş yavaşlar veya durur.
4. Azil bildirimini usulsüz yapmak — avukatı e-posta veya telefonla "kovmak" hukuki azil sayılmaz; noter kanalıyla yazılı azil bildirimi yapılmazsa vekâlet devam eder.
5. Karşı vekâlet ücretini müvekkile ait saymak — dava kazanıldığında mahkemece hükmedilen karşı vekâlet ücreti avukata aittir; müvekkil bu bedeli avukattan geri isteyemez.
Kapanış
Hukuki danışmanlık sözleşmesi; hem avukat hem müvekkil için güvence çerçevesidir. Kapsam, ücret ve gider avansının yazılı olarak belirlenmesi; olası uyuşmazlıkların önünde durur. Avukat seçimi kadar sözleşme tasarımı da hukuki hizmetin kalitesini ve taraflar arasındaki güveni doğrudan etkiler.
Usul Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?
Hukuk Asistanı'nı Dene →Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.
Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?
Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.