HMK'ya Göre Cevap Dilekçesi: Süreler, Zorunlu Unsurlar ve Örnek Şablon

Cevap dilekçesi, davalının davaya verdiği ilk yazılı savunmadır ve yargılamanın seyrini doğrudan belirler. Süresinde verilmeyen veya eksik hazırlanan cevap dilekçesi, ileride telafisi güç hak kayıplarına yol açar. Bu yazıda cevap dilekçesinin hazırlanması, süreler ve zorunlu unsurlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde ele alınıyor.

Cevap Süresi ve Kaçırılma Sonuçları

İki haftalık süre hak düşürücü değildir; kaçırılması davanın kaybı anlamına gelmez. Ancak HMK 128 uyarınca süresi içinde cevap verilmezse, davalı dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Bu durumda davalı delil bildirebilir ve duruşmalara katılabilir, fakat belirli haklarını kullanamaz:

• Yetki ve görev itirazı yapılamaz (HMK 19).
• Karşı dava açılamaz (HMK 132).
• İlk itirazlar ileri sürülemez (HMK 117).
• Zamanaşımı def'i kural olarak cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; sonradan ancak karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah yoluyla ileri sürülebilir.

Cevap Dilekçesinin Zorunlu Unsurları

1. Başlık ve Taraf Bilgileri

Dosyayı açan mahkemenin tam adı (örn. "İstanbul 3. Asliye Hukuk Mahkemesi") ve esas numarası yazılır. Davalının T.C. kimlik numarası ve tebligat adresi eksiksiz belirtilmelidir; tebligat adresindeki eksiklik UYAP üzerinden iade sebebidir.

2. Usuli İtirazlar (Varsa Öncelikli)

Görev, yetki, derdestlik, kesin hüküm, dava şartları, taraf sıfatı (husumet) gibi itirazlar cevap dilekçesinde açıkça belirtilmelidir. Yetki itirazının gerekçesi ve yetkili mahkeme de gösterilir, aksi halde yetki itirazı incelenmez (HMK 19/2).

3. Esasa Cevap (Vakıaların Numaralı Cevabı)

HMK 129/1-ç maddesi, davalının savunmasının dayanağı olan vakıaların "sıra numarası altında açık özetleri"ni aramaktadır. Uygulamada, dava dilekçesindeki her paragrafa sıra numarasıyla cevap verilmesi en güvenli yoldur. "Kabul ediliyor / İnkâr ediliyor / Açıklama: ..." şeklinde üçlü yaklaşım kullanılır.

4. Deliller

Davalı dayandığı delilleri cevap dilekçesi ile birlikte sunmak veya açıkça göstermek zorundadır. Belgesel delillerin fotokopileri eklenmeli, tanık deliline dayanılıyorsa tanıkların adı ve adresleri bildirilmelidir. HMK 145 uyarınca sonradan delil gösterilmesi kural olarak mümkün değildir; istisnaları dar yorumlanır.

5. Hukuki Sebepler

Türk Borçlar Kanunu, Türk Medeni Kanunu, HMK, özel kanunlar ve ilgili maddeler ayrı ayrı belirtilir. "Sair mevzuat" ifadesi tek başına yeterli değildir; somut madde gösterilmelidir.

6. Talep Sonucu

Davalı, açıkça davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep eder. Karşı dava da açılıyorsa, karşı dava talebi ayrı paragrafta belirtilir.

Karşı Dava (HMK 132-134)

Karşı davanın şartları: (1) asıl davanın derdest olması, (2) karşı dava konusunun asıl dava ile bağlantılı olması, (3) görev ve yetki bakımından aynı mahkemenin yetkili olması. Karşı dava için ayrı harç yatırılır ve ayrı esas numarası alır.

Örnek Cevap Dilekçesi Şablonu

Pratik İpuçları

• Süreyi takvimlendirin: Tebligat tarihinden itibaren 14 günlük süreyi UYAP ajandasına işleyin; son günün resmi tatil olması halinde süre sonraki iş gününe uzar (HMK 93).
• Ek süre talebinde somut gerekçe: "Müvekkille görüşme imkânı olmadı" gibi genel ifadeler yerine "yurt dışı seyahat, hastane raporu, kapsamlı ticari defter incelemesi gereksinimi" gibi somut gerekçe sunulmalıdır.
• Her iddiayı cevapsız bırakmayın: HMK 128 gereği cevaplanmayan vakıa, inkâr edilmiş sayılsa da, açık cevap daha güçlü bir müdafaa zemini yaratır.
• İkinci cevap dilekçesi (replik-düplik): HMK 136 uyarınca davacı iki hafta içinde cevaba cevap, davalı da iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.
• Islah hakkı saklı: HMK 176 uyarınca bir kez ıslah hakkı vardır; tamamen değil kısmen kullanılması daha yaygındır.

Sık Yapılan Hatalar

• Yetki itirazının yapılmaması — sonradan ileri sürülemez.
• Delillerin cevap dilekçesinde gösterilmemesi — HMK 145 nedeniyle sonradan delil kabulü zordur.
• Zamanaşımı def'inin atlanması — hâkim re'sen dikkate almaz.
• Karşı davanın ayrı esas numarasıyla ama aynı dilekçede karıştırılması — usul karmaşasına yol açar.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızın niteliğine göre güncel içtihat ve yargı kararları Hukuk Asistanı üzerinden doğrulanmalı, yazılı savunma bir avukat gözetiminde hazırlanmalıdır.