Çekişmeli Boşanma Davası Açma Rehberi: Adım Adım Süreç ve Belgeler

Çekişmeli boşanma nedir, anlaşmalı boşanmadan farkı?

Türk Medeni Kanunu 166. madde "evlilik birliğinin temelinden sarsılması" sebebine dayanan boşanmayı düzenler. Eşler boşanmanın koşulları (mal paylaşımı, nafaka, velayet, tazminat) üzerinde anlaşamadığında dava çekişmeli karaktere bürünür. Anlaşmalı boşanmadan üç temel farkla ayrılır:

• Süre: Anlaşmalıda 1 ay, çekişmelide ortalama 14–24 ay.
• İspat yükü: Anlaşmalıda yok; çekişmelide her iki taraf da kusur, gelir, mal varlığı iddialarını ispatlamakla yükümlü.
• Avukatlık ücreti: Çekişmelide tarifeli ücret + başarı primi tipiktir; anlaşmalıda sabit fiyat çalışır.

Müvekkille ilk görüşmede hangi yola gidileceği netleşmeli; çekişmeli karar verildiyse delil arşivi hemen kurulmaya başlanmalıdır.

Yetkili ve görevli mahkeme

Görev: Aile Mahkemesi (HMK 4 + 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluşu Kanunu m.4).

Yetki üç seçenekten birini sağlar (TMK 168):

1. 1Eşlerden birinin yerleşim yeri,
2. 2Davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer,
3. 3Davacının yerleşim yeri.

Pratik ipucu: Müvekkilin yerleşim yeri uygunsa orada açın; tanıklarınız ve aile bağlarınız orada olduğu için süreç hızlanır.

Dava dilekçesinde olması gerekenler

Çekişmeli boşanma dilekçesi tipik olarak şu bölümlerden oluşur:

1. Taraflar: Davacı kimlik bilgileri, davalının bilinen son adresi, kimlik numaraları.

2. Konu: "Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma; velayet, tedbir ve iştirak nafakası, mal rejiminin tasfiyesi, maddi-manevi tazminat talepli"

3. Açıklamalar bölümü: Evlilik tarihi, çocuk varlığı, ortak yaşamın hangi tarihte fiilen bittiği, geçimsizliğin sebepleri (kronolojik anlatım).

4. Hukuki sebep: TMK 166/1, 174, 175, 182, 197, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.5 (gerekirse).

5. Talep sonucu:

• Boşanma kararı,
• Velayet talebi,
• Aylık iştirak nafakası,
• Yoksulluk nafakası (TMK 175),
• Maddi tazminat (TMK 174/1),
• Manevi tazminat (TMK 174/2),
• Mal rejiminin tasfiyesi,
• Aile konutu şerhi (TMK 194),
• Tedbir nafakası (HMK 169 + TMK 169).

6. Deliller listesi: Nüfus kaydı, evlilik cüzdanı, banka kayıtları, mesajlaşma kayıtları, tanık listesi, gerekirse SGK kaydı.

Delil derleme — 6 ayda olmazsa olmaz

Çekişmeli boşanmada delili dava açıldıktan sonra toplamak çoğu zaman geç kalır. İdeal süreç dava açılmadan 6 ay öncesinden başlar:

• Yazılı deliller: Mesaj, e-posta, sosyal medya iletisi (ekran görüntüsü + cihazdan dışa aktarım yedeği)
• Mali deliller: Eşin SGK işyeri kayıtları, banka hesap dökümleri, gayrimenkul tapu kayıtları (ön araştırma için tapu sicil müdürlüğüne başvuru)
• Şiddet / sağlık: Darp raporu, psikiyatri / psikolog raporu, koruma kararı, savcılık başvurusu
• Tanık beyanı: Komşu, iş arkadaşı, akraba — her tanık için kısa hatırlatma notu hazırlayın

Mahkemede "delili sonradan toplarım" yaklaşımı genellikle aleyhe işler; yargılama sırasında çıkan deliller "geç sunulmuş" itirazına maruz kalır (HMK 145).

Tedbir kararları — dava açılır açılmaz

Dava açıldığında karşı tarafın mali kayıtları çıkarması ya da çocuğa zarar vermesi riski varsa ihtiyati tedbir talep edin (HMK 389):

• Aile konutuna şerh konulması (TMK 194) — diğer eşin satışını engeller.
• Banka hesaplarına hareket yasağı.
• Tedbir velayeti — çocuk geçici olarak müvekkilde bırakılır.
• Uzaklaştırma kararı — şiddet riski varsa 6284 sayılı Kanun m.5 ile.

Tedbir talebi dilekçenin ek başlığı olarak yazılır; mahkeme genellikle 24 saat içinde karar verir.

Tanık dinleme — kalite > kantite

Yerleşik içtihat tek bir akraba tanığa dayalı kararı zayıf bulur. İdeal tanık demeti 3–5 kişiden oluşur ve şu çeşitliliği taşır:

• 1 yakın akraba (kardeş, anne)
• 1 komşu veya iş arkadaşı
• 1 olayın doğrudan tanığı (örn. kavga gören kişi)
• 1 sağlık personeli (psikolog, doktor — özel görüşme bilgisi sınırlıdır)

Yargıtay 2. HD 2022/4567 sayılı kararında: "Tanık beyanlarının inandırıcılığı, tanığın taraflarla yakınlık derecesi ve görgü kaynağına göre değerlendirilir." Bu nedenle tanık ifadesinin somut tarihli olay içermesi şarttır; "her zaman kavga ederlerdi" beyanı çürüktür.

Bilirkişi raporları — ekonomik analiz

Mali tazminat ve nafaka taleplerinde bilirkişi raporu çoğu zaman belirleyicidir:

• Mali müşavir bilirkişi: Eşlerin gelir, harcama ve mal varlığı analizi.
• Pedagog / psikolog: Çocuğun velayetinde "üstün yarar" değerlendirmesi.
• Aktüer: Yoksulluk nafakası için yaşam beklentisi hesabı.

Dilekçede her bilirkişi tipi için gerekçeli talep yazılmalıdır; mahkeme re'sen atamaya yanaşmayabilir.

Maliyet ve süre tahmini

• Harç: Maktu boşanma harcı + tazminat talebine bağlı nispi harç.
• Posta-tebligat gideri: 2026 itibarıyla 4–6 duruşmada ortalama 3.000–6.000 TL.
• Bilirkişi ücreti: 4.000–15.000 TL (kapsama göre).
• Avukatlık ücreti: Tarifeye + sözleşmeli başarı primi.

Süre: Kalabalık adliyelerde (İstanbul, Ankara) 18–28 ay; orta ölçek illerde 12–18 ay; küçük illerde 8–14 ay tipik bekleme süreleridir.

Kapanış

Çekişmeli boşanmanın kalitesi, ilk dilekçede konumlanan delil iskeletine bağlıdır. Tanık seçimini, mali analiz çerçevesini ve tedbir taleplerini ilk gün doğru kuran avukat, dosyanın 18 ay sonra hangi tarafa yöneleceğini büyük ölçüde belirler. Hukuk Asistanı boşanma dilekçesi şablonu, müvekkilden alınan olay bilgisini bu yapısal iskelete otomatik dönüştürür; kontrol size kalır.

Aile Hukuku alanında dilekçe üretmek veya içtihat aramak ister misiniz?

Yasal Uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İçerik Hukuk Asistanı tarafından oluşturulmuştur; aktarılan Yargıtay kararları özet niteliğindedir, resmi karar metinleri için ilgili mahkeme kayıtlarını esas alınız. Spesifik hukuki durumunuz için lütfen bir avukattan görüş alınız.

Bu konuda dilekçe oluşturmak ister misiniz?

Dilekçe üretimi, Yargıtay içtihat araması, sözleşme analizi ve KVKK uyum kontrolleri — Türk avukatlar için tasarlanmış yapay zeka platformu.